Astrolōgiskan 2022 mettas simbōlan ast “labban dēlan/labā segisnā/labā augaūli (Śubhakṛta)”. 2021 m. bēi “plaūdan, pillan, aldī (plava)”, 2020 m. bēi “timran undan, timrā nakts, timmars bebrus (Śārvari)”. Pa perōniskan mettas prognōzin ērgi daggjas mēnsin mazīlai būtwei palīgu 2021 mettu. Ezze wassarinas ērgi daggjas mēnsin būlai iljūzija, kāi nawwan mazīngiskan jāu tīnka, adder prawerru dēlatwei ēmpersdirīntjai. Be ezze daggjas āntran pussin mazīlai pagaūtun si gīwaisi gīwata be walnan dēlan ērgi lanprūtjan, kawīds būlai brendus. Nōseilewingiska delasnā wīrst aūgusi.

RAGS (1 – pirms mēnss)

• Dabbas zentlāi:

en raggas 17 d. Pirms Perkūns en Sūdawai.

::::

raggas 2 d. Nawwibi

raggas 4-5 d. pirms Mēnikas rags.

raggas 6 d. Lāuksnas deinā

raggas 17 d. Pilnibi

raggas 22 d. Pakarwjas walinsnā

raggas 25 – wassarinas 2 d. Pussizeimā (wassarinas 3 d. astronōmiska Pussizeimā)

WASSARINS (2 – āntars mēnss)

• Wassarinas 5 d. Swentan Pannu. Swentan Pannu-Saūli teinū ast en Wazjaraggju ēmperi sen Saturnan. Simbōliskai Saūli teinū deggina Saturnan, be mes mazzimai justun stan “degginsnan” kāigi ka nika brendu en galwai anga kāigi ast ainuntkawīda brendī stāni.

• Wazjaraggis per Saturnan ast swāise zentlan. Saturns ast wāriks pāustriniks, wāraisis dēiws, Kaūks, Trīmps kawīds skistinna wissan. Tāns kwaitēi widātun, kāi zmānes dēlalai spārtai be brendjai. Be Saturns izēit iz Wazjaraggjan tēr en 2023 m. pagaūsenju.

• Zūrgi wassarinas 16 d. Saūli wīrst pragūbusi en Zirgan (Undennjan) be jāu wīrst būwusi stwen ēmperi sen Jūpiterjan. Staddan sta mazīlai endēlintun sociālan segīsnan.

• En wassarinas 4 d. Merkūrs wangīnuns būtwei retrogrāds. Stesse paggan mazīngi pa biskin etwartintun si prei swāise dēlans. Merkūrs etkūmps būlai retrogrāds en zallawas 10 d.

• Tēt dīgi mazīlai būtwei swarewīngi wassarinas 9 deinā (8-10 d.), kaddan pirzdau-pilnibis Mēniks praēilai Saūlis pintin (ekliptikin) iz pussideinans en zēimans (s.a. kāigi Rāhu) en Tāuru. Be en wassarinas 22 d. Mēniks praēilai Saūlis pintin iz zēimans en pussideinans (s.a. kāigi Ketu) en Swarstimans.

• Dabbas zentlāi:

en wassarinas 5 d. zānsjas izskrāida en pussideinans.

en wassarinas 19 d. (en naktin iz 18 d. en 19 d. zūrgi 4-5 stūndins ankstāinas) audāi si Perkūns sen kāukas wētran be kēitaran. Deiktāi, kwei kāuka audāi si:

Semba: Kunnegsgarbas zēimisks delīks (Sandlaūks, Mackāljai), Pabētjai, Perkūikai, prei Labjawan (Leitēinai, Metakāims).

Skallawa: prei Tilzin-Ranganītin, Prēikula-Wēntas rags-Kukorai.

Sūdawa: Jūrbarks-Raudōni-Weljōna, Kaūns, Wēiwis (+Wilni).

Jātawa: Seirijjai, Gārdins

::::

wassarinas 1 d. Nawwibi

wassarinas 2 d. Wētras deinā. Perkūnas deinā – Graminnis/Gruminnis

wassarinas 3-4 d. Āntars Mēnikas rags. Raguttis (astronōmiska Pussizeimā)

wassarinas 5 d. Gabbitas deinā, Swentan Pannu

wassarinas 16 d. Pilnibi

wassarinas 17 d. Rūdawas walinsnā (1370)

wassarinas 21 d. – pāljas 6 d. Mettelan, Mettelas kērdasetrapan

PĀLIS (3 – tīrts mēnss)

pāljas 2 d. Nawwibi

pāljas 2 d.- 5 d. wassaras enwakīsna

pāljas 18 d. Pilnibi

pāljas 20 d. Wassaras Līgjas

SAKKIS (4 – ketwirts mēnss)

sakkjas 1 d. Nawwibi

sakkjas 14 d. Weddiskan Saūlis Nawwan mettan

sakkjas 16 d. Pilnibi

sakkjas 17 d. Welideinā

sakkjas 23 d. Pergrubris

sakkjas 30 d. Nawwibi, Saūlis timran (21:45 – 23:42 – 01:38, en Prūsai niwīdaminan)

ZALLAWS (5 – pēnkts mēnss)

zallawas 16 d. Pilnibi, Mēnikas timran (04:32 – 07:11 – 08:55, en Prūsai ēst niwīdaminan)

zallawas 30 d. Nawwibi

SĒMENIS (6 – usts mēnss)

sēmenjas 14 d. Pilnibi, Berzeniks

sēmenjas 21-23 d. Krēss. Kaupāli. Daggas Sāulisstalisnā

sēmenjas 29 d. Nawwibi

LĪPA (7 – septms mēnss)

līpas 13 d. Pilnibi, Durbis walinsnā (1236 m.)

līpas 28 d. Nawwibi

DAGGIS (8 – asms mēnss)

daggjas 12 d. Pilnibi

daggjas 27 d. Nawwibi

SILLINS (9 – newīnts mēnss)

sillinas 10 d. Pilnibi

sillinas 20 d. Debā Prūsiska Senskisnā (1260 m.)

sillinas 22 d. Assanis Līgjas. Baltiskas Peraīninsnas deinā

sillinas 25 d. Nawwibi

SPALLINS (10 – desīmts mēnss)

spallinas 9 d. Pilnibi

spallinas 1-5 d. Kurka

spallinas 24 d. (22 d. – 26 d.) Weddiskan Nawwan Mettan, Swāikstas be Pannus swentikai (Dīvālī)

spallinas 25 d. Nawwibi, Saūlis timran (12:15 – 14:20, en Prūsai wīdaminan – timrintan 59% Saūlis)

LAPKRŪTIS (11 – ainadesīmts mēnss)

lapkrūtjas 1 – 2 d. Welinnis

lapkrūtjas 8 d. Pilnibi, Mēnikas timran (10:02 – 12:59 – 14:49, en Prūsai niwīdaminan)

lapkrūtjas 23 d. Zukenīkan deinā

lapkrūtjas 23 d. Nawwibi

SALLAWS (12 – dwainadesīmts mēnss)

sallawas 6 d. Zirgas deinā (zirgan deinā), Aswinnis

sallawas 8 d. Pilnibi

sallawas 21 – 24 d. Kalēndas. Zēimas Sāulisstalisnā

sallawas 8 d. Nawwibi

Teinū kīrki swentina Berzenikan en septman sawaītin pa Welidēinan (en 2021 m. – zallawas 23 d.). En wārans kērdans šāi swentikai turīlai būtwei en Pilnibin (en 2021 m. – zallawas 26 d.) sirzdau Pergrubrjan be Kaupālin.

1) Pirman šisse kēsmas elemēntan ast aūgmenija: galwas simbōlan ast berzi be berzis wainiks (tēt dīgi stēisan zāljan be kwēitjan wainikkai). Wainikkai ast ikāigi pilnibis (tet dīgi Saūlis) simbōlan.  

2) Āntran elemēntan ast pekku: galwas simbōlan ast klenti. Klenti ast seitā sen Kurkan.

Berzis wainiks na klentis galwan pawaidinna sēisnan sirzdau Kurkan (Tāuras lauksneīnan) be Mēnikas pilnibin. Kāigi bilāi di, zūrgi zallawas 23 – 31 d. be pilnibin tikka Swāikstas strēla iz Kurkas/Tāuras lauksneīnas akkin – iz Aldebaranas lāuksnan. Šī swāikstas strēla ēit iz Tāuran pra pilnan Mēnikan prei Zemmin. Mazīngi nadruwītwei, kāi tēt mes mazzimai gaūtun Wassaras Kurkas Waīstin. Sta mazīlai būtwei Deināinas gīmsenis iz Kurkas akkin anga raggan.

Iz amzjas grēmans waīdimai, kāi Berzeniks ast sēits sen Kalēndans: mazzi ensaltwei azarāi anga preipalla kitāi stebulāi (en Kalēndans mazzi kwistwei rōzi). En Kalēndans perēit Ragīngis Newineraggis. En Berzenikan perēit Kurkas raggas swāikstan. Tētet, swarewīngis ast Rags be Swāikstan.

Šan naktin iz sakkjas 13 d. en 14 d. Saūli praēit iz Zukkan en Awwinas zentlan pa Weddiskan kalēndaran (Meṣa saṁkrānti). Sta zentli, pa Weddans tēnti audāst si Wassaras Līgjas be pagaūnja si Nawwan mettan, kawīse simbōlan ast Plava “Plaūdan/Aldī”.

Pa Weddiskan prātin, wakkariska astronōmija ni endirēi zemmis precessijan, stesse paggan dāst nitikrōmiskans stēisan Līgjan dātans. Be teinū Saūli prāeit iz chtōniskan undas sfēran en dāngus pannus sfēran. Sta turri preslin dīgi stwi en Baltijai beggi nūsan Wassaras Nawwan mettan ast ezze pāljas 21 d. (Līgjas) ērgi sakkjas 23 d. (Pergrubris).

Undas sfēra sendāst si sen Dāngus Pannus sfēran en gērbai ezze Deināinas gīmsenjan iz jūrjan. Adli (en gērbai “Adli, angzrjan kunnegini ”) izēit iz jūrjan. En folklōrei mergā iz kittan swētan jāt etwārtai en nūsan swētan en galdai, kawīdan wezza skjāuri. Skjāuri ast Kalēndan apperan, zēimas Saūlis simbōlan.  

Ezze raggas 25 dēinai ērgi  wassarinas 2 d. tradīciskai swentina Pussizeiman. Sta ast kērdasetrapan, kaddan Saūli enēit en Undennjas (Zirgas) zentlan zūrgi raggas 21 d. (pa trōpiskan mettan) be ast stwen ērgi wassarinas 19 d.  Be Mēniks aūga ezze nawwibei ērgi pilnibin.

2026 metāi.

Pa trōpiskan mettan Mālds Mēniks ast en Zirgu (Undennju) en 2026 m. raggas 21 d. – 23 d. (sen Rāhu, Saturnan be Neptūnan), adder Saūli izarwiskai/astronōmiskai  (pa sidēriskan mettan) ast en Wazjaraggu (Capricornus).

Be astronōmiskai/sedēriskai Pussizeimā ast en 2026 m. wassarinas 18 d.-19d., kaddan en dāngu arwiskai wīdimai Saūlin en Zirgas lauksneīnu be Māldan Mēnikan prei Zirgas galwan, kawīda ast stēisan Zukkan delīks. Tēt dīgi en stan kērdan en Zirgu ast Rāhu, Neptūns, Saturns, Merkūrs, Wēneri be Marss prei Wazjaraggan.

Astronomiska (sidēriska) Pussizeimā, kaddan Saūli be Mēniks ast en Zirgu, en wassarinas 19 d.

Zirgas lauksneīns sen Māldan Mēnikan prei Zirgas galwan

Zirgas galwā ast stēisan Zukkan lauksneīnas delīks. Kaddan prei galwan perēit Mālds Mēniks, staddan audāst si “Zirgistjas Krikstai”.

2023 metāi.

Pussizeimā pa Mēnikas deīktu en dāngu (Mālds Mēniks en Zirgu) ast zūrgi 2023 m. raggas 24 d.

Be zūrgi wassarinas 21 d. ast kombinācija: Mālds Mēniks be Saūli ast en Zirgu. Prei Saūlin jāu būlai Saturns en Undas Zirgu – tenesmu sta turīlai padīngtwei.

Tēt dīgi zentlans dirēimai en wassrinas 11 d. kaddan Rāhu praēit Saūlis pintin.

2022 metāi

Sta ast kērdasetrapan, kaddan Saūli enēit en Undennjas (Zirgas) zentlan zūrgi raggas 21 d. be ast stwen ērgi wassarinas 19 d.  Be Mēniks aūga ezze nawwibei ērgi pilnibin, s.a. šin mettan (2022 m.) astronōmiska pussizeimā ast zūrgi wassarinas 3-4 d.

Pussizeimā ast dīgi seitā sen swentikans, kawīdai ast bilitāi “Māldas zirgas Krikstai”, kaddan pirms rags tīnka en dāngu zūrgi pussizeiman. Astronōmiskai sta ast kēsms, kaddan māldas mēnikas rags enēit en Zirgas (Undennjas) lauksteīnan.

Mēnikas rags tiklai en Zirgu–Undennju zūrgi wassarinas 3-4 d.

Kāigi bilāi di, en pussizeiman tlākis ebwartinna si en kittan grawwan. Wābzdus lēzja iz urwan be ik wīda saūlin be swāise tīmenin, enlēzja etwārtai en urwan be lānza na stan subban grawwan – staddan zeimā wīrst būwusi dabber ilgā. Ik ast upjāinan, wābzdus neikaūja pa meddjan, enlēzja etwārtai en urwan be lānza na kittan grawwan. Staddan zeimā ni būlai ilgā.

Buttai prawerru etbaudīntun angzdrjans be dātun tenēimans ēdjan, nadirīntjai kīrsa zentlans. Kāigi bilāi di, Angzdrjas Kunnegs wīrst en Māldan Zirgan – tēt Saūli enēit en Zirgas zentlan. Sta ast Wirsnā, arwis pawarts prei Wassaras pagaūsenjan.

2021 metāi

En 2021 m. sta bēi en wassarinas 13 d.

Raggas 6 dēinan pabilāi per “Lāuksnas dēinan”, “Krikstans”, “Trins Kunnegans”, “Trins Kaūkans”, kaddan astronōmiskai wanginna si Zēimas Sāulisstalīsnas kēsms. Pa Lāuksnas dēinan jāu pa biskin mazīngi endirītun, kāi swāikstan (dēinas ilgan) pagaūnja aūgtwei.

Lāuksnas deinā ast panzdauma (dwainadesimtā) Kalēndan kērdasetrapas deinā. Kalēndiskan kērdasetrapan ast 12 dēinas – “Swentai betāi”, “Kreiwāi betāi”, “Kaūkas betāi”.

En stan kalēndiskan kērdasetrapan trīs Oriōnas lāuksnas tēnka akrāts en deinammans. En Lāuksnas dēinan glaubāimai trins skrīzjans +++, kawīdai etwaidinna trins Oriōnas sawinzlis lāuksnans.

Oriōnas sawīnzli ast bilitā sōmiskai Kalevan miekka „Kallewas kalabijjan“.

Lauksnā Sīriuss Kalevantähti „Kallewas lauksnā“.

Daddas pintis deiktāi, kwei ast ukatūls lāuksnas, ast bilitāi per Kalevan porras „Kallewas treppi“.

Mirklīni (mēldi sklāit gērdan) – „Kallewas pannu“.

1. Wāriks. Debs Tāws. Ezze sallawas 6 dēinai pa pajuksman zmānes pagaūnja bilītun ezze Wārikan. Sta ast Nikls pa mōdernan (krikstjāniskan) wersijan, anga pa prūsiskan pajuksman – sta ast dēiws Patals, kawīds jāu izēit neikaūtwei pa swētan. Mazzi būtwei, stas Wāriks ast dīgi Kaūks – sta ast kerdā, kaddan jāu labbai wīdimai Kaūkan-Oriōnan en dāngu zūrgi pussinaktin (en Kalēndans Oriōns stalāi ukka līgjais be ukka aūktais en dāngu). Be šī kerdā mazīlai dīgi būtwei: Patalinnis anga Kaukinnis.

Iz kalēndiskans grēmans waīdimai, kāi tāns ast pērgims, kasmu prawerru apperautun zirnins, sēmenins, be tēt enēitwei en Tāwas Dwaran, be tāns aupēda en meddjan prei swētas garrjan:

Ai tāns aupēda
En zalljan meddjan
Ai Kalēnda, Kalēnda
 
Ai tāns sadinna
Prei skāberwikan
Ai Kalēnda, Kalēnda
 
Ai tāns ebsuppi
Sen aūsan sirablan
Ai Kalēnda, Kalēnda

En kitsei grēmai mergā bēga basā pa snāigan izpilnintun māgiskans endāsnans, be ēntjai pa tiltan ebtīnka Tāwan. Tētet enēit en kittan swētan, kwei gaūnja etrāsenjans na wissans prasīsenjans.

Tāwas dwarran mazīngi widātun pjaūnintjai adlis anga pjāusis wirselljan.

Prei Tāwas dwarran (Debs Tāws ast dīgi Tistīs en grēmamans) dīgi wedda zirgāi. Maldūns turri pattintun Debbas Tāwas dukterin – kittas swētas mārtjan, anga martī pattina kittas swētas wīran.

Kwei zirgan bēgtan
Stwen rassas krūtan
 
Be preibēgusis
Tistijjas dwarrins

2. Zirgan deinā. Sallawas 6 d. ast stēisan zirgan deinā. Anga dīgi Aswinnis. Na kittan līgmenin mazīngi mēritwei, kāi ezze šissei kērdai Wāriks ast Dēiws Ukapirms (kāigi dāngus swāikstas astis), kawīds jāt sen gaīlan (dīgi swāikstas simbōlan) zirgan. Stesse paggan sta mazīlai būtwei kēsms gadātun be burtwei pra gaīlan zirgan. Zirgs izpilnina Dēiwas/steisan Dēiwan kwāitan be pawakēi zmānentis dalljan.

Mazzi būtwei, en wārans kērdan en sallawas mēnsin prūsai apperawusis zirgans. Ezze stan nientikriskai etminijja gerbā “prūss Dargs be gaīls zirgs”. Sta mazīlai būtwei ka nika palīgu īndiskai “Aswamedjānei” (aśvamedhá) anga dāinamans, kawīdans Wulfsnans widāi en Prūsai (en Paguddei) zūrgi 890 m.: nigīwas zmānentis labban pastāi delītan en 5 anga 6 delīkans (ikāigi māgisks mettas gīrbis) be izlaīstan pra zirgan kīnan, kawīdses simbōlan ast praēisenis iz wāran mettan en Nawwan mettan – wāran mettan (wāran labban) turri būtwei pastippai izlaīstan be perlaīstan nawwasmu ljūdju, kāi mazīlai pagaūtun si Nawwan Mettan.

3. Gīrbis 6. Mettas Saūlis kōds. Mettas Saūlis pints. Kāris. Pāitaran-Brāti.

Tradīciskai Mettan be Mettas Kellan pastāi delītan en 6 delīkans (6 punktai en orizōnti) pa Saūlis pintin en dāngu. En īndiskai “aswamedjānei” pastāi apperauts zirgs, kawīdsmu jāu ast 24 mettans, 2 + 4 = 6. En prūsiskai “aswamedjānei” pa Wulfstanan, aulaūwusjas labban pastāi delītan en 6 delīkans.

Iz amzjas grēmans mazzimai waīstun ezze dāngus sēimjan: Saūli ast Māti, Mēniks ast Tāws, Lāuksnas ast Sestras, Pāitaran ast brāti. Kasse seimī sta ast? Deznimai karjaūsniks anga seirenīkai en folklōrei waitjāi sen dāngus sēimjas streīpstans. Be stawīds karjaūsniks anga seirenīks simbōliskai ast stas, kas jāu pagaūwa swāise nōseilawingiskan pintin, be tenesse arwi seimī ast kōsmiska, en kawīdan tāns/tenā dīgi pa biskin enēit. Iz amzjas tekstans waīdimai, kāi galwas dēlatajs turri sklāitewingiskan sēisnan sēn stan swāise Brātrin-Pāitaran, kawīds pagalba dēlataju pasprangtun zirgan.

Erasms Stella en swāise 1518 m. lāisku “Ezze Prūsas prawāriskan” (De Borussiae antiquitatibus) pawakēi, kāi prūsai izrīnkusis Wīdewutjan per swāise “bittin kunnegan”, adder subs wīrds, sen kawīdan prūsai bilīwusis ezze “bittin kunnegan”, ast Bioterus, ka turīlai būtwei: Bittars, Bāitars anga Pāitars. Wīdawutis wīda prūsans kāigi pāitan be sin – kāigi bittin kunnegan – Pāitaran.

Iz amzjas grēmans waīdimai, kāi bittis ast ikāigi sirzdauwenikkai sirzdau trins swētans. Kits interessantis folklōris fakts iz kalēndiskans tekstans, kāi bittis mazzi būtwei Dēiwas sinōnims: en kalēndan Kaūkas bētu bittis zēidja buttan, kawīdan ast Saūli, Mēniks be Austrā, adder en kittai wariāntei Dēiws zēidja buttans, kawīdai ast Saūli, Mēniks be Lāuksnas. Tētet, Pāitaran turīlai būtwei kunnegs anga dēiws-sirzdauweniks, stas kas ast sirzdau dāngus be zemmawas swētans.

stwen subs Dēiws ēit, buttan zēidja tāns - kalēnda

Kāigi waīdimai iz 1529 m. S. Grunnawas Prūsiskan krōnikan, Wīdawutis dīgi turēi brātrin. Mes mazzimai laikātun abbans tennans per Dēiwas sūnuns, kawīdai gēidja na Saūlin anga Saūlis dukterin be wezza tennan sen āldjan pa jūrjan. Tēt dīgi, kāigi G. Beresnewičs mēri, Wīdawutis ast Dēiwas anga Perkūnas sūns, adder Pratennis (tenesse Brāti, Swaisbrāti anga Bratennis) ast Pikullas sūns. Be abbejan tenēisan māti ast dēiwi Austrā anga dāngus Laūma.

Interessanti ast Pāitaras seisnā sen dalljan. Stāi īndus turri motīwan ezze ussjans stēisan izprettwewjan gennans, kawīdas ni bēi padāwingis, stesse paggan enpalla en dāngun, tennas ast īndiskan Pāitaran – Kṛttikā anga Kārtikā. Be en Pāitaras sirdu ast malnīks Skānda (ikāigi “skēnda”, be waīdimai, kāi īndisks dēiws Šīwa auskandinna swāise sēmenin en Gangas appei, kwei Skanda gimma), kawīdan stās gennas auginna. Be Kārtikā etminijja ezze lattawiskan “tīrtjan” Lāiman, kawīda ast bilitā Kārta. Ka izpilnina Kārta, mes ni spārts labbai waīdimai. Ik Lāima lemja-aulemja dalljas delīkan per zmānin, Dēkla turri “dētun” stan dalljas gabtan, adder iz tekstans en rēizans wīdimai, kāi Kārta turri “kabīntun” gīwatas kēsman. Be kasse paggan “kabīntun” ni ast spārts eīsku. Adder en rēizans ezze Pāitaran mēri ikāigi ezze wainikkan. Be kāigi ast waīstan, en Kaupālin ast Kaupāli-kārtana, na kawīdan mērgas, metāntaj kabinna swāise wainikkans. Be tēt kabināntjai tennas waīda swāise dalljan.

Tēt dīgi ezze “kabīntun” zentlan, mazīngi etminītun si ezze bittins be kārjans: bittis (kawīdas mazzi būtwei simbōliskai kāigi Dēiws) en pāustai dabbai kabinna swāise kārjans-buttans, kawīdai, mazzi būtwei, ikāigi Pāitaran kabba en dāngu.

Kittapausiskai, mazzi būtwei, kāi tirtī Lāima – Kārta be īndiskan Pāitaran – Kārtikā pertikka ezze werban kīrta (kīrstun). Stesse paggan mazzimai dīgi gadātun anga Kārta ni būlai dalljas aspekts, sēits sen gīwatas kīrsenjan, sen gīwatas wangan.

Tēt dīgi ezze stan werban kīrta (kīrstun) pertikka wīrds kārts. Be en rēizans ezze Pāitaran dīgi bilāi di kāigi ezze kārtin, mērintjai en galwai ni tēr kārjas fōrmin, adder dīgi delli lāuksnans ezze kāirai, widāntjai dins kāigi dīgna anga rānkena. Be šī dīgna waidinna kērdan en naktin.

Stwi zēidja si rindā:

kāris – kārtana – Kārta – Kārtikā – kārts

saūlis mettas pints – ussjai – malnīks/kunnegs – kāris – swents sirds – swētas suls – dalljā – waidīntajs

Pāitaran sendāst Saūlis dāngus swētan be Pikullas chtoniskan swētan.

4. Zirgāi be kīrsns gertis. Tētet en sallawas sirdan mes dīnkawimai zirgammans. Buttas ljūdis dāst zirgu tūlan wizzins sen kīrsnas gertjas krāujan. Stas gertis turri būtwei kīrsns be sen 9 kāisnins (ikāigi Ragīngis Newineraggis be Prūsas Braīdjas rags). Zentli, jāu pagaūwa si skerstuwwis.

5. Skerstuwwis (pekkus pjaūsna). Pjaūtun nōmaitan walnan en pilnibin anga pirzdau pilnibin. Pa skjāuris kassan gadāi di ezze winnan en zēiman anga ezze pastippan mettan – ik kassas pagaūsenis ast stārs, staddan pirmā zēimas pussis ast saltā.

Skjāuri ast wēisjawingiskas be gīwatas energījas simbōlan. Pjaūtas skjāuris galwā en rēizans ast subba Kalēnda, etskīwusi Saūli anga Saūlis energījas pannu. Kasse paggan? Pagaūnintjai swiltun pjaūtan skjāurin zmānes en rēizan wīda, kāi tenā “etskīt” be bēga ēmperi sen degāntjans salmans be tēt mazzi deggintun buttan, stesse paggan pjāunja di skjāurins zūrgi dwāi sawaītins pirzdau Kalēndans.

Mazīngi mēritwei, kāi simbōliskai skjāuris kērmens ast kalēndiskas saūlis “kalūza”, iz kawīdan prawerru pawīrpintun Saūlin be Saūlis pannu.

6. Kaūks (Kaūkars) en Kalēndans. Zūrgi Kalēndans Kaūks-Oriōns “stalāi” ukka aūktais be ukka līgjais en dāngu. Sta ast tenesse kēsms izpilnintun swāise Dēlan: izrankītun, pawīrpintun Saūlin. Kaūku sēntjai per Utrjan (Kalwjan) en šan kērdan, tāns “kalla”-dēlbja  sen kūjan Saūlis kalūzan (?Swētas gārban), be sen kūjan kalla nawwan Saūlin. 

Tēt dīgi ast sen skjāurin. Pjaūtajs en pagaūsenju delli rēizans dēlbja skjāurin sen kūjan be tēr panzdau jāu pjaūnja din – ikāigi pawīrpina saūlin.

Na kittan līgmenin Kaūks ast Autrīmps, stalīnts en jūrjas sirdu, kas rikaūja kīrsa Wētrans be bāngans. Autrīmps turri dwāi prusnans, ka zentli – dwāi galwas wētras – labā wētra be nilabā, adder stan mōdelan ast palīgu dwīnjan zirgammans: dwīnjai be sirdau dwīnjans ast niwaīsts dēiws (stwi en sirdu ast gertis). Kaūks-gertis ast wisēisan wētran wāldniks.

7. Ragīngis be gīrbis 9. Kalēndan Kaūkas bētan anga Swēntan Bētan. Ankstais na baltiskan kalēndiskan stallan bēi 9 ēdjai, gattawintāi sklāit pannus ebdēlasnan. Sta bēi zemmis labban: zirnis, semenjāi, reisāi, wēisjai, wāgas, krimmas. Wissan sta ast iz ni stēisan zmānin plattibin, adder iz pāustan plattibin, kāigi meddjan (ni iz saddan). Stan labban, šāi ēdjai ast seisnā (tiltan) sen kittan swētan, sen stēisan wēlin, pirzdaunīkan, naseīljan, dēiwan swētan. Wēlais tikka 12 ēdjai, jāu sen pannus ebdēlasnans, adder ainawīdan – ni zwēris pertiksnas.

Māgisks gīrbis 9 pergūbi iz mēnikas kalēnderan. Ainā mēnikas fāzi ast zūrgi 9 naktins, ppw., ezze pirzdau pilnibin ērgi pilnibin. 9 mēnsins/mēnikans ast ezze wassaras Līgjamans ērgi Kalēndans, ka ast arwi be gīwan Mettan, beggi 3 mēnsjai pa Kalēndans ērgi wassaras Līgjans ast neggi mettan, neggi kerdā. Tētet, perbēga Ragīngis Newineraggas zentli perbēga Mettan.

8. Ragīngjas 9 ragāi. Gertjas 9 kāisnis. Prābutiskan. Izēit, kāi Kīrsns Gertis ast dīgi sēits sen Mēnikan (sen Mēnikas ciklas pagaūsenjan) be gīrbjan 9.

Palīgintjai pirman mēnikas fāzin sen Prūsas raggan be gertjas kāisnins mazīngi widātun palīguns glāubans. Prūsas rags ast ikāigi stilizīts pirmas fazis mēniks sen kōdan 9.

Braīdis ast Prābutiskas simbōlan. Kalēndas ast dīgi Prābutiskan, kaddan kerdā wanginna si.

Tēnti Kalēndas ast maisāli: aīnas pawīstis tikka iz mēnikas kalēndaran, kittas – iz saūlis kalēndaran. Kelli ast widātan, Kalēndas ast ni tēr Saūlis swentikai, adder dīgi Mēnikas aspekts – mazzi būtwei, stāi Wirsnā audāst si anga seitā sen mēnikas pirzdau pilnibin. Kalēndas mazīlai būtwei aulemtā swarewīngi 9 dēinan sawaīti (pa mēnikas kalēndaran), kaddan mēniks aūga ezze nawwibei ērgi pirzdau pilnibin, anga ezze pirzdau pilnibei ērgi pilnibin. Staddan na newīntan raggan audāst si Wirsnā, be kits (desīmts) rags ast jāu māldan, ka tēr teinū etteikātan, swētan.

Adder teinū en Kalēndans mes tūls dirēimai en Saūlin. Be etteikatā, gaiwintā, etskīwusi Saūli waidinna skrittan sen skrizzjan.

En wārans kērdans, pa Assanis Līgjans, zmānes mazēi ēitwei en swentan meddjan en delli sawaītins rāmawautei – meditītwei, deggintun pannu prei wārans kapurnans, gremtun māntrans, swentans grēmans, delītun swāise ēdjans be pūwjans sen wēlins, pirzdaunīkans, drāugautwei sen tennans, beggi pagaūnja si Wēlin Kēsms. Aīns iz galwas aspektans ast WERTUN, WARTĀ. Giwāi zmānes kīrdi kwei be kāigi wēlis wakēi mans, be stwen tennas etwerrja Wārtan (dwarrins) sirzdau swētans.

Pa Assanis Līgjans, kēsms ezze Nawwibei ērgi Pilnibin ast sēitan sen Kurkan, Kurkas raggans. Tenā ast ragāina dēiwibi, aūgantis Mēnikas aspektai, timras swētas pagaūsenis. Kurkas wīds ast Ragīngis, Braīdis, wēlais – Kurws, Klenti. Kurka ast ka nika taūwu prei Ukapirman, adder ni ast seitā sen dēinas dāngus swāikstan. Kurka be Kaūks ast galwas pāran stēisan baltiskan dēiwan, adder iz ānkstaisin streīpstan.

En wēlaisjans kērdans zūrgi sillinas 29 d. bēi jaūjas swentikai, bilitāi Dagga, Dagatuwwis anga Gabjaujai (Gabbijas pannu en Jaūjai). Daggas swentikan likkjai īr teinū ast wistāi kāigi “Wārikas dags”. En stan dēinan zmānes gūbi prei wārans gennans dīnkautwei be pēdusis tenēimans lūgjans be kittans ēdjans. En Daggas kēsman swentikai perjāt en jaūjan. En 17 mts. jaūjai dīnkauwusis deiwammans – Gabjauju, Zemelaūku. Pergūbi sen lūgjans, geītin be apperauwusis gaīlan anga kīrsnan gertjan. Endeggusis assanis pannu.    

Tētet, giwāi zmānes turri etwertun Wēlin Wārtan be praēitwei pra Wēlin Wārtan. Zmanes ēit en meddjan būtwei, buwīntwei sirzdau wēlins, sirzdau garrjans – ēit en Paskaitas wāldan. Paskaits ast sēits sen Kaūkan, anga ast ainā iz Kaūkas astins. En Welinnins zmānes izēit iz gīwatas plattibin be enēit en pāustan plattibin. Dēiws Paskaits ast subban stēisan kaddegan meddjan be kaddegan swentas meddjas dēiws. Mazzi būtwei Paskaitas emmens pertikka ezze ānkstaisin emnin Paustāitis – pāustas [ni per gīwatan] plattibis astis, asība. Prūsiskan swentan stēisan kaddegan meddjan ast Skaītan, Paskaits ast stas, kas buwinna pa Skaītu, Skaītas ljūdis.  

Ilgjas ast kits baltisks emmens per stēisan wēlin kēsman. Kasse paggan giwāi zmānes ēit en meddjan? Stwi mes mazzimai waīstun ka arwiskai zentli “ilgitun si” – zmānes ilgi si swāise nigīwan gintun, swāise pirzdaunīkan. Giwāi zmānes ēit en Skaītas meddjan waitjātwei drāugautwei sen tenēisan wēlins. Be šī ilgisnā ast saknis. Giwāi zmānes “ilgi si” sirzdau garrjans be tēt ilgina-prailgina swāise saknins. Prailgina pra wēlins, pra nigīwans gintuns.

Ērgi teinū en Dāinawai, en Margjōnjas kāimu ast pajuksma en Welinnins deggintun panniskan 8 dēinans, kāi wēlis mazīlai perēitwei be tapītun si.  Mazzi būtwei, ānkstais degginusis 9 dēinans?

Krikstans statinna prei naggins, kāi wēlei etskīntjai būlai nō ka etsparātun si. Wīramans segēi krikstans iz anzanan, wāsjan be grazzina sen zirgan galwans. Genāmans segēi iz līpan, adlin, apsin be grazzina sen sērans, geguzzins be aūgmenins.

Mazīngi mēritwei, kāi kriksts ast swētas garrjas mōdelan, kawīdan pa gallan turīlai waidīntun wēlei pintin en dāusans.

En sillinas 21-23 d. audāst si Assanis Līgjas. Sta ast Praēisenis iz daggan en zēiman. Dabbas Wirsnā. Deinā be nakts pastānja līgjas. Be pa sillinas 26 d. nakts pagaūnja aūgtwei. Mes enēimai en Timras be Tusnas Swētan. Assanis Līgjas ast dāngus Swarstis. Saūli enēit en Swarstin lauksneīnan. Tēt dīgi sta ast kēsms, kaddan wīdimai Līguswaran en dabbai – ast neggi per timran, neggi per lāukan; neggi per saltan, neggi per garrawan; niggi per tusnan, neggi per kalsīwingiskan. Wissan ast enbalansītan. Sēntjai en šismu Mettas Skrittas punktu, mes asmai spārts taūwu prei nūsan ēntrewingin Rāmawan. Pippeljai auskrāida en Dāusans. Āngis auēit en stabbans. Lapāi krūja.

Ezze Assanis Līgjan dēinai pagaūnja si Kurkas kēsms. En pagaūsenju sta bēi galwas dēiwibi – kurws (mazzi būtwei, tāurs), ragīngis anga klenti. Ragāins Mēniks. Ragāins dēiws anga dēiwi anga dēiwibi, seitā sen Mēnikas spārtiskan be Mēnikas ciklan.  Kurkas swentikai mazīlai pagaūtun si pa Assanis Līgjans, kaddan perēit nawwibi – ezze nawwibei ērgi pilnibin. Be swarewīngi Mēnikas fāzi ast pirzdau-pilnibi, Kurkas sirdan, enbalansīts Kurkas aspekts: dwāi Kurkas ragāi – kēsms kaddan kīrsns rags ast līgus gailasmu raggu. En 2020 m. sta būlai en spallinas 24 d. (nawwibi ast spallinas 16 d. be pilnibi – spallinas 31 d.).

Wēlais Kurka wīrta en kurkan – panzdaumanins arrjans en laūku, kwei kleppa si āustas be gīwatas astis.

Zmānes jāu senrīnkusis āpinjans (kamelljans), kaddegan wāgans be gattawina pīwan. Be apperaui pekkus pāran, deznimai wazukkan be wāzin. En tēntiskan kērdan mes apperawimai simbōliskai: degginimai salmiskans figūrins.

2020 m. sillinas 22 d.: skulptūris en Gīntaras lankai, tēman “Lauksteīnai”:

https://www.facebook.com/kursiu.parkas/videos/2415269248779233

////

Tēt dīgi en sillanas 22 d. ast Baltiskas Peraīninsnas deinā.

En Assanis Līgjans swāikstas prōjekcijas sen baltiskans zentlans lānza na Kērnawis pilligarban:

Key words: Summer Solstice, Baltic Prussian mythology, twins, Serpent, Sun armchair, Baltic Prussian context of Summer Solstice.

Dēiwas Dwīnjai dīwai abbai dwāi

Kaupāliska māntra, ezze 15:50

Zūrgi sēmenjas 20-24 d. audāst si Daggas Saūlisstalisnā anga Kaupāli.

Iz prūsiskans gērbans ast waīstan, kāi Prūsiska Daggas Saūlisstalisnā ast seitā sen galwas Sembas gārban – sen Galtjagārban (tēt dīgi sta ast ukaaūktaisis Sembas gārbs – 111 mētrai).

Be šis gārbs bēits Daggas Saūlisstalīsnas swentāinan, en kawīdsmu stalāits dwejjan dēiwan stātuwas, s.a. ikāigi Dwīnjai. Prūsiskai Dwīnjai ast pāran Pratennis be Wīdawutis anga Wārskaits be Swaisbrāti. Be subs Galtjagārbs astits Wīdawutjas (anga tenesse sūnus) pils. Tētet Prūsiska Daggas Saūlistalisnā ast seitā sen dwīnjans be saknin Galt-.

1. Ezze Dwīnjans mes waīdimai iz baltiskan folklorin, kāi sta ast Dēiwas sūnus, kawīdai plūja pa jūrjan sen āldjan be gēidja na Saūlin dukterin. S.a. faktiskai Dēiwas Sūns be Saūlis Dukti ast Dwīnjai. Tēt dīgi, iz slāwiskan folklōrin, mes waīdimai, kāi sta ast brāti be sestrā: brāti ergalinna sestran, be subs galinna sin (tenēi abbai wīrsta en kwēitjans – geltāinan “pannu” be galīmban “undan”) adder faktiskai tenēi transformijja si, brāti pastānja per sestran, pannu – per undan. Iz prūsiskans gērbans mes waīdimai, kāi Wīdawutjas genā bēits Prēigara anga Prēigala. Tena auskēndats en Skarras appei, stesse paggan Skarā wēlais pastāi pabilitā pra Prēigaran. Sta dīgi ast motīws palīgus modelu ezze dwīnjans be wīrsnan (dwīnjan transformācijan). Tētet, per šins swentikans mazīlai būtwei sakrālai kodai seitāi sen gar- (prei+ gertun), ppw. garā. Tenēisan segisnā: gertun [wēlins]. Tet dīgi seitāi sen emnins Skarā/Skerda: (s)kar-/(s)ker-  
2. Saknis Galt- mazēi būtwei sēitā sen angzdrjan, āngin kāigi nietimologiska analogija: pr. Galtīs – leīt. Žaltys. S. Grunaws minīwuns, kāi Galtjagārbs ast stēisan angzdrjan gārbs. Šī saknis Galt- mazīlai būtwei sēitā sen geltāinan (dīgi zallin/zallewingin) bārwin, sen gallu, sen giltun-galīntun, sen gallan (gals turri giltun). Kāigi V. Mažiulis mēri: “tētet pr. *gals “gals” turīlai pertiktwei ni ezze *”wangā”, adder ezze balt. *”stas, kawīds ergalinewīngjai gella, ergalinewīngjai embadda“, (Mažiulis, I, 321).  Kāigi W. Toporōws mēri, kāi pr. gals ast sēits sen giltun be leit. Giltinė, gallas dēiwin (Toporov, G. gallan, 144). Be stas Galtīs/Galtis anga Galtins mazīlai būtwei stawids dēiws, pērgims anga ēpisks erōjs (kāigi Āngs/Āngins), kawīds turīlai giltun be tēt galīntun. En gerbāmans turrimai pērgiman Gêltän, sen kawīdan bajjina malnīkans.

Mazzi būtwei, formālai izēit tēt, kāi Galtjagārbs ast Āngs/Āngins (?pannus Āngins), kawīds gilluns Prēigaran, Wīdawutjas (anga tenesse sūnus) gennan (undas pērgiman), kawīda turīlai praēitwei en pannus pērgiman s.a.”prei garran”.

(pannus) gārbs pastānja per undan (?auskēnda)

Kaupālisks wins ast: aglā be perkūnija – undan sendāst si sen dāngus pannu.

Pārai mazīlai būtwei kitawīdiskai:

Skarā-Prēigara

Wīdawutis-Skarā

Wīdawutis-Pratennis

Wārskaits-Swaisbrāti

…

Dwīnjai ast paminisnā ezze pirman pāran, ezze kawīdan pertikka zmānes. Tēt dīgi sta ast tūlninsnas formuli: dwāi be dwigubbai tūls.

Līgo. Ezze Dwīnjans mazēi preiminīntun dīgi LINGĀ, kawīda pastānja terpautā en pāru kāigi aīns iz dwīnjans.  

Krēss be Krēslan. Krēss mazīlai būtwei Saūlis Krēslan. Ukaauktaisis Saūlis punkts, en kawīdsmu Saūli sīnda, ppw., na Galtjagārban anga na kittans gārbans kāigi Saūlis krēslas gārbs. Sta turīlai būtwei gārbs, na kawīdan en Kaūpalin, dirīntjai iz dēinans, Saūli “sīnda” anga ēit zemmai, auskēnda.

Stwi en stawīdsmu krēslu, en Daggas Saūlistalīsnan, wassaras Saūli turīlai pastātwei giltā pra Galtjan. Tēt aulaūja Saūlis wassaras aspektai. Saūli turīlai auskēnstwei. Tēt audāst si tenesses transformācija. Mazzi būtwei, stwi Galtis ast Kaūkas (kāigi stēisan mistērijan wedikkas) aspekts.

Krēss-Kekkers. T. Narbuts en 19 mts. dabber minīwuns Kaupālis emnin kāigi Kekyrio, ?Kekkers. Ni ast eīsku ezze stan Kekkeras emnin, adder fonetiskai tāns ast sūit palīgus Krēsu: Krēss-Kekkers. Izwakēi asociācijan: Kekkers-Kaūkars. Mazzi būtwei, stwi ast mōdelan palīgu ēngiskai gērbai Jack and the Beanstalk “Jāns be kekkeras kraisī”, kaddan stebbulas kekkeras kraisī aūga ērgi dāngun (palīgjai Kaupālis kartanai) be Jāns lēzja pa tennan en dāngun be ebtīnka stwen kaūkaran be tenesse dukterin be wedda din.  

Kaupāli, kaupikkai, kaūkai (bārzdukai), mar-kaupāljai/?mar-kāupaljai

Mazzi būtwei, wirdāi sen elemēntan kau- jāu turēi māgiskan zentlisnans per zmānins.

Kaupikkai. En kalēndiskai grēmai (kalēndiskas grēmas ast sēitas sen kaupālsikans grēmans) “Per marrjan marrjans, azarāi salla”turrimai “kaupikkai jāja”. Subbai kaupikkai nika ni segēi en grēmai, adder astits māgijas agēntjai – prajāja be stebulāi preipalla. Tēt dīgi, mazīlai būtwei, kāi subba segisnā “kāuptun” bēi māgiska. Ānkstais zmānes mazēi widātun kāupsnas procesan, kāigi māgijas elemēntan. Be sta bēi stēisan dāinan delīks. Zmānes mazēi ēitwei en kārceman, kāi dāinewiskai tikīntun kāupsnas sawaītjan.

Kāup- kāigi kraūwan, kwei wissan ast “senkāuptan”- senrīnktan, senkraūtan. Kāup- be kaūk- mazēi turītun sēitan. Kaūkai (bārzdukai) turēi aūsan be en gerbāmans perēit kāuptun ka nika, ppw. zukkans.

Kaupāli ast kartana prei dwarrins, na kawīdan pastāi “senkāuptan” ka nika, ppw., zāljai, zāljan wainikkai (Saūlis be dāngus pannus simbōlai).

Interessanti, kāi stēisan bārzdukan pērgimi – markapāljai/markaūpaljai (anga: kaupāljai) ast undas bārzdukai (M. Pretorijus, III t.,295 p.).

?Mārkai kaupāljai, ?marrjas kaupāljai.

Tētet, subs wīrds KAUPĀLI mazzi turītun sēitan sen KAŪKAN: kāigi “aūkts” pērgims (ukaaūktaisis Saūlis punkts, auktā kartana), kāigi “krēiws”pērgims, krēiwiskan – kāigi ukamāgiskaisis atribūts. Kaupāli astits stawīda uniwersāla māgiska sirdawa, sen kawīdan mazīngi tulnintun arrjans be wissan labban, tēt dīgi kailūstintun, waidilītwei be t.t.   

Prūsiskan Nawwan Mettan, pa 16 mettasimtas appuns, pagaūnja si en Pergrubrjas dēinan, s.a. zūrgi sakkjas 23 d.

Wassaras kalēndaras lōgiki turīlai būtwei stawīda:

zūrgi pāljas 20 d. ast Wassaras Līgjas.

Pirms Mēnikas rags pa Wassaras Līgjans ast Dēiwis gīmsenis. Dēiwi ast Kurka. Wassaras Kurkas aspektai ast: Austrā, Deināina. Stas kēsms ast dabber undas sfēra. Stesse paggan Maldā Dēiwi gemma en undu, en jūrju, en marrjai.

Tālis zūrgi sakkjas 14 d. Saūli praēit iz undas sfēran en dāngus pannus sfēran.

Āntars Mālds Mēniks pa Wassaras Līgjans ast Pergrubris, kaddan Saūlis warē etwerrja zemmin. Subs Pergrubrjas emmens ast kliptan: „stas kas ast per gārban“. Stwi mazīlai būtwei klipts aulemts Trīmpas aspekts. Trīmpas kēsms turīlai būtwei ezze sakkjas 14 dēinai ērgi Berzis dēinan anga ērgi Kaupālin. Sēntjai “per gārban” Dēiws turri trīmptwei stwi be teinū. Trīmps simbōliskai ast subban zemmis wīrsawiskan, arāiks sirzdau zemmawan be zemmis swētan. Trīmps ast spārts taūws prēi mans, zmānins, adder ainawīdan tāns ast biskin “stwen“ – per Gārban, per zemmis wīrsawiskan. Kittapausiskai sta zentli, kāi debs chōnisks Dēiws ni ast jāu en subsmu Gārbu kāigi en zēimas kēsman. Tāns ast ikāigi jāu Stwi, tēr adder per Gārban. Be stwi prawerru paprestun tenesse galwas segīsenjan: sēntjai per Gārban (kaddan tāns ast jāu en pannus sfērai ) Dēiws turri trīmptwei – aktīwitun zemmis wīrsawiskan, izēitwei en laūkan (en lāukan plattibin) sen swāise Klaūtalan, kāi etwerlai Zemmin.

Mērintjai ezze Trīmpan prawerīlai turītun en galwai, kāi zmānes widāi arāikansirzdau Trīmpan be Patrīmpan. Mazzi būtwei, stas kas izēit en zemmis wīrsawiskan ast Patrīmps kāigi appi, kāigi āngs.

Adder astronōmiskai/astrolōgiskai Pergrubris ast Saūlis praēisenis iz undas sfēran en dāngus pannus sfēran, s.a. iz Zukkans en Awwinan. Sta audāst si zūrgi sakkjas 14 d. (pa sidēriskan/weddiskan zōdiakan) anga zūrgi pāljas 21 d. (pa wakkariskan/trōpiskan zōdiakan). Anawīdan turīntjai en galwai nawwas mettas aspektan, ukawalnan swentintun stan swentikans en pirman Mēnikas raggan pa Wassaras Līgjans.

Tēt dīgi prawerīlai turītun en galwai, kāi Pergrubris mazzi turītun en sebbei tūlan amziskan līgmenins:

• Awwinas zōdiakas zentlan ast Garrjan. Praēisenis iz undas sfēran en dāngus pannus sfēran ast Trīmpas gals (kāigi Swētas Ānginas gals), kawīds izwakēi nawwan wegetācijas kēsman. Mērintjai ezze Garrjan, Pergrubris mazīlai butwei stas, kas PER GARRJAN. Be Gārbs kāigi dīgi Garrjan ast Swētas sirdawas simbōlan;

• TR- praēisenis en GR-/JR- kāigi iz Trīmpan en Garrjan. Faktiskai Strēla wīrst en rūnan jēran ᛃ . Be staddan jēr-/jār- mazīlai būtwei sēitan sen wāran ēngliskan ġēar “mettan”, ēng. year, miks. Jāhr be t.t.;

• JR- kāigi PER JŪRJAN;

• spārts amziskai kummetjai mazēi sēitun stan sen wīrdan GRUBS be paprestun Pergrubrjan kāigi stan kas “grubbai pergūbuns”.

En “Sūdawas lāisku” papeisātan, kāi iz wissans kāimans zmānes senrīnka si en aīnan buttan/laūkan. Stwen stalāi pīws. Wārskaits-waīdils erlāngja sen rānkan kārtin, pilnan pīwas, be en pagaūsenju madli dēiwan Pergrubrjan:

1) Warewīngisis dēiwe Pergrubri,

tū izgunna zēiman,

tū etwārtai wartinna lappans be zāljans pastippai tāutai,

mes madlimai ten, kāi tū augīnlai nūsans arrjans

be galīnlai wissans nizāljans.

Tēt bilīntjai tāns imma kārtin sen swāise dāntins, pūja pīwan be metta kārtin pra galwan, ni kāusinantjai din sen rānkans. Aīns zmānents gēidja nō stan, gabja kārtin, pilnina din sen pīwan be dēt din prei wārskaitan. Staddan tāns imma kārtin be teinū madli dēiwan Perkūnan:

2) Ukadebbaisis Dēiwe Perkūne,

madli dāis nūmans

etnīwingin ānkstan āglan,

izgunnais Pikullan

sen wissans tenesse pikullans.

Be tāns etkūmps pūja pīwan iz kārtin kāigi pirman rēizan be metta kārtin pra galwan. Staddan wisāi kitāi zmānes pūja pa skrittan. Panzdau wārskaits madli dēiwan Swāikstikan:

3) Warewīngisis Dēiwe Swāikstike,

erswāikstinnais sen swajjan Swāikstan

nūsans arrjans, zāljans be pekku

en labban be tikrōmiskan kērdan.

Etkūmps wārskaits pūja pīwan. Be staddan tāns pagaūnja madlitun dēiwan Pilwītjan anga Pilnītjan:

4) Warewīngisis Dēiwe Pilnīti (/Pilwīti)

dāis pilnai paaugīntun labban āustan,

pilninais nūsans laūkans sen grazzjans warpans,

pilninais nūsans jaūjans sen arrjans.

Wārskaits pūja iz kārtin be wisāi dīgi pūja be gremja grēmans Deiwammans. [pa Sūdawas lāiskan, BRMŠ II, 145 be pa Bretkūnan, BRMŠ II, 313]

Tētet, Pergrubrjas swentikai ast apperausna ketturjamans Deiwammans: Pergrubrju, Perkūnu, Swāikstiku be Pilnītju. Ast dīgi kittas Pergrubrjas maldas wariāntis iz kittans appuns:

O warewīngisis nūss Dēiwe Pergrubri,

Dīnkawimai tebbei, kāi tū izgūnuns zēiman,

Be etwārtai wartinna nūmans daggan,

Mes madlimai ten, kāi tū dālai nūmans labbas āustas mettan. [pa Guagninin, BRMŠ II, 493]

Pergrubri, tū izgunna preiilginusjan zēiman, tū palaipinna aūgtwei wisēimans aūgjamans, zāljamans be kweitjammans en pastippai taūtai, mes teinū madlimai ten, kāi nūsans arrjans, jāu sētans be kawīdans dabber sēmai, tū laipīnlai lāimiskai augīntun, kāi wāltjas aūglai tūlinai, adder wissan nizāljan, madli, subs pernaikinnais! [pa Strijkōwskjan, BRMŠ II, 549]

Pergrubri, tū gunna zēiman,

Tū etwārtai wartinna wassaras tuldīsnan,

Tebbei dīnkun, kāi kweitāi laūkai be saddai,

Tebbei dīnkun, kāi zaljāi līndas be medjāi. [pa Lasickjan, BRMŠ II, 599]

En folklōrei Pergrubris ast mālds, ni pattinuns Perkūns, kas turēi westun be enweisīntun Zemmin. 

Pergrubri, etskīs ankstāi

Pergrubri, mūjais s’ gaīlai

Pergrubri, jēis en laūkan

Pergrubri, immais klaūtalan

Pergrubri, etklaū’s zemmin

Pergrubri, tapīs zemmin

Pergrubri, laīdjais rassans

Pergrubri, meddus rassans

Pergrubri, laīdjais zāljans

Pergrubri, sīlkas zāljans

Krikstjāniska Welideinā enīmusi ēn sin Wassaras Līgjan be Pergrubrjas swentikan zentlisnans be simbōlans, kāigi ppw., Swētan tikka iz Pāutan (en Pagaūsenju bēi tēr undāi pa kawīdans plūwusi Ants, kawīda dēwusi pāutan). En Pergrubrjan dīgi turrimai pāutans, deznimai enkeptans en geītei. Stan geītin sen enkeptan pāutan prawerru enkāptun en laūku – tēt apperautun Pergrubrju.

Tēt dīgi Pergrubris iz amzjan gērbans („Adli, angzdrjan kunnegini“, „Nerringa be Naglis“) enimma ēn sin stawīdans dēlatajans, kas turri ebwarītun jūrjas anginan be pa stan ebwarrin, swētan etkūmps pastānja zalljan be wassara pagaūnja si.