Niddas kunstas kolōnija Archives - Prūsas Tāutas Prēigara https://awizi.twanksta.org/tag/niddas-kunstas-kolonija/ pirma prūsiska awīzi Fri, 26 Nov 2021 23:01:20 +0000 pru hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.7.2 107105543 Rūta Waltīna, kunsteniki https://awizi.twanksta.org/kalendars/ruta-waltina-kunsteniki/ Wed, 29 Sep 2021 16:09:26 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3875 Skaitātun tālis →]]>
Rūta Waltīna makinna si en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai prei A. Partikelan

En 1906 m. sillinas 29 d. gimma Rūta Waltīna (miksiskai Ruth Faltin) en Kunnegsgarbu, kunsteniki.

Makinna si en kunstas skūlei prei Ōtan Ēwelan.

En 1931-1939 mettu studīja en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai prei P. Burmanan, panzdau prei A. Partikelan.

En 1932 – 1944 m. jāja en Niddan.

En 1945 mettas raggas mēnsin Rūta Waltīna bēga iz Prūsan.

Ēst wisāi Rūtas Waltīnas bildjāi zuwwa en karjaūsnas pannu. Mazzi būtwei, erlaikāi si tēr aīnan bildjan. Wisāi kitāi glaubālis ast iz awīzins be lāiskans.

Laīwan prei marrjan.
Pa Niddas gatwin
Paguddis pawīda prei Marangan
Zukenikkan kāims
Skallawas pawīda prei Gastans
Niddas zupāni Šekāna, 1940 m.

]]> 3875 Ērnsts Mōlenauweris, Tapjawas ekspresiōnists https://awizi.twanksta.org/kalendars/ernsts-molenauweris-tapjawas-ekspresionists/ Thu, 26 Aug 2021 22:36:31 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3809 Skaitātun tālis →]]>
Ērnsts Mōlenauweris

En 1892 m. daggjas 27 d. gimma Ērnsts Mōlenauweris (miksiskai Ernst Mollenhauer) en Tapjawai, kunsteniks ekspresiōnists.

1913 – 1914 be 1918 – 1922 m. studīwuns en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai. Pirzdau karjaūsnan prei R. Pfēiferan, pa karjaūsnan prei A. Degneran.

Zūrgi 1913 m. Mōlenauweris perjāt en Niddan pirman rēizan.

En 1919 m. buwinna prei Ērmanan Blōdin.

En 1920 m. Mōlenauweris pattina Ē. Blōdis dukterin – Ēdwigan Blōdin.

En 1922-1923 m. buwinna en Amērikai.

En 1923 m iz enwārgusin Ērmanan Blōdin imma westun krūgan be nadirītun kīrsa Niddas kunstas kolōnijan. Be pagruntina Ērmanas Blōdis stipēndijan – aīns iz akadēmijas studēntin mazēi buwīntwei en Blōdis krūgu pastippan daggan.

En 1939 m. Mōlenauwerjas teikā pastāi pazinatā kāigi “izgīmtiniska”.

En 1945 m. wisāi Mōlenauwerjas delāi pastāi naikintāi. Pa karjaūsnan buwinna en Zjultas sallai, kawīda tenesmu bēi spārts paligī Kursjan Kāpamans.

 

Ezze 32:00 bilāi Māja Mōlenauweri
Gailā saulī kīrsa jūrjan
Āldjas na krāntan
Saūli kīrsa kāpans
Laiwāi prei krāntan
Bētan preo jūrjan
Butāi en Niddai
Kursiskai laiwāi en āustju
Kursiskai laiwāi en āustju
Pa pintin
]]> 3809 Rīkards Pfēifers, akadēmijas profesōrs https://awizi.twanksta.org/nawwiniskai/rikards-pfeifers-akademijas-profesors/ Thu, 26 Aug 2021 15:43:01 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3797 Skaitātun tālis →]]>
R. Pfēifers, 1924 m.

En 1878 m. daggjas 26 d. gimma Rīkards Pfēifers (miksiskai Richard Pfeiffer) en Breslawai.

En 1910 – 1932 m. dēlawuns en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai.

Ezze 1910 mettu jāja en Niddan sen studēntins.

Daggas bētan prei appin en Prūsai, 1910 m.
Sētajs, 1913 m.
Buttas ilgisnā
]]> 3797 Kārls Ōilenšteins, Mēmelis ekspresiōnists https://awizi.twanksta.org/nawwiniskai/karls-oilensteins-memelis-ekspresionists/ Wed, 25 Aug 2021 14:32:39 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3778 Skaitātun tālis →]]>
Kursiskai laiwāi

En 1892 m. daggjas 25 d. gimma Kārls Ōilenšteins (miksiskai Karl Eulenstein) en Mēmelei, kunsteniks ekspresiōnists.

En 1919 – 1923 m. studīwuns si en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai. En stan kērdan akadēmijas studēntjai prōtestiwusis prīki klassiskan studīsnas sistēman. Stawīds klassisks makinnewis bēi Rīkards Prfēifers. Be K. Ōilenšteins (ēmperi sen Ērnstan Mōlenauwerjan) bēi prōtestas gruppis wediks. Ēnwangan akadēmijas auktimmiskan prēitara be kwaitēi perwākautun M. Pechšteinan, kawīds ni spārts kwaitīwuns makīntun en akadēmijai. Be en 1920 m. en akadēmijai pagaūwuns makīntun Artūrs Degners. Adder ainawīdan, panzdau K. Ōilenšteins ginnimans gērbuns ni gaūwats nika labban en akadēmijai.

Ērnsts Mōlenaaweris be Kārls Ōilenšteins en Niddai, 1940 m.

En 1923 – 1926 m. K. Ōilenšteins buwinna en Kunnegsgarbu be dēlai kāigi pawīrps kunstenuks, adder penningans ni turēi. Tenesmu pagalba garāinas kaupiks Steipāts, sen kawīdse dukterin (Lennan) K. Ōilenšteins ginjauja. En 1925 m. Lenna Steipāta aujāja en Berlīnan, be kittan mettan Kārls jāt prei tennan. Be tālis tenēi buwinna pastippan gīwatan en Berlīnu, adder deznimai perjāt en taweīnan. Eraīnan daggan, ērgi 1944 m. K. Ōilenšteins jāt en Mēmelin be Kursjan Kāpans. Be gattawina stwen swāise izsadīnsnans.

En Niddai per ilgan kērdan tāns buwinna prei Ērmanan Blōdin, ēmperi sen kittans Niddas kolōnijas kunstenikans.

Be ka ast interessanti?! Ezze 1926 mettu tāns buwinna en Berlīnu, adder ni turēi ni aīnan Berlīnas pawīdas bildjan! Tāns subs eīskina, kāi en Berlīnu tāns nikaddan ni buwāi aīns. Be per stan, kāi glaubālai tāns turri būtwei ainaseīlingis, staddan mazzi justun pawīdas naseīljan. Be buwīntjai en Berlīnu tāns wisaddan widāi Prūsan kāigi waīdawan anga wīzijan. Adder perjāntjai en taweīnan en 1932 m. tāns bilāi: “Pa delli mettans asma etkūmps en taweīnu. Sta ast rikīwisks jussenis. Adder pawīda, kawīdan as pēduns en sēru, be kawīda pastāi per waīdawan, ast pastippai kitawīdiska. Tū laukīja buttans, gatwins, krāntan, engnessenjans, kawīdans erlaikāwuns tūlan mettans, adder tū ni wīrst aupalluns dins be tū jāutja si prawilts. Wissan ast plassan be ni ast izbiliwīngjan… Per dirītajan dabba ast stan, ka dirītajs mazzi tikīntun iz dabban“.

Mazzi būtwei, stwi K. Ōilenšteins izbilīwuns galwas klaūtalan kāigi zmānes widāi be wīda Prūsan.

En 1944 m. daggan tāns bēi en Mēmelei panzdaman rēizan. Be per tennan taweīns pastippai wīrta en engnessenjans be waīdawans.

En 1945 m. en Berlīnu bōmbi naikīnusi tenesse studdijan be wisāi bildjāi zuwwa. Pa karjaūsnan K. Ōilenšteins turēi pagaūtun gīwatan iz nawwan.

Elenna Lotberga, M. Pechšteins, Kārls Ōilenšteins. Nidda. 1939 m.

Bētan en Kāpamans. Zūrgi 1940 m.
Laīwan en āustu
Kursiskai laiwāi
Kursiskai laiwāi
Butāi en Kāpamans
Zukkauniskai butāi
Kummetis. 1931 m.
Zukkaunisks kāims
En Niddai
]]> 3778 Pāuli Kūfuss, kunsteniks https://awizi.twanksta.org/kalendars/pauli-kufuss-kunsteniks/ Wed, 04 Aug 2021 21:17:50 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3733 Skaitātun tālis →]]>
Pāuli Kūfuss
Suba-pōrtretan, 1931 m.

En 1883 m. daggjas 4 d. gimma Pāuli Kūfuss (miksiskai Paul Kuhfuss), miksisks kunsteniks ekspresiōnists (gimma be aulaūwa en Berlīnu).

Tāns pintegaūwuns sen M. Pechšteinan pa Baltijas jūrjas krāntans.

Tēt dīgi P. Kūfuss turēi debīkan L. Kōrintas endēlinsnan.

En 1935 m. Gestapo perklanta P. Kūfusan per ekspresiōnisman be tāns ni mazēi īmtun delīkan en Berlīnas kunstas gīwatai.

En 1939 m. tūlan dēlai en Niddai.

Debīka kāpa prei Niddan, 1939 m.
Sūnsantjai tinklāi, 1937 m.
En Niddas āustju, 1939 m.
Kuriskan laīwan, 1939 m.
Zirgs prei marrjan en Niddai, 1939 m.
Sūnsantjai tinklāi, 1931 m.
En kāpamans, 1931 m.
Prei krāntan en lapkrūtjan, 1938 m.
Kāpa
Kāpas be upjāins dāngs, 1934 m.
Laiwāi en ankstāinas swāikstu, 1914 m.
Laiwāi en āustju, 1939 m.
Prei Baltijas jūrjan, 1928 m.
Prei krāntan, 1939 m.
Spaktaūtajas, 1935 m.
Zukenīkai prei krāntan, 1935 m.
Upjāi kīrsa jūrjan, 1928 m.
Saūli kīrsa jūrjan, 1944 m.
]]> 3733 Kurts Šmiškis, ilustratōrs https://awizi.twanksta.org/kalendars/kurts-smiskis-ilustrators/ Tue, 06 Jul 2021 20:18:51 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3672 Skaitātun tālis →]]>
Kurts Šmiškis

En 1923 m. līpas 6 d. gimma Kurts Šmiškis (miksiskai Kurt Schmischke) prei Austrātin (Sasna-Paguddi-Pameddi), lāiskas ilustratōrs stēisan jūrjas istōrijan, grāfikeris.

En 1928 m. tenesse seimī praskīja en Berlīnan, adder eraīnan daggan Kurts jāja prei tētjan be annin en Prūsan, en Mazūrans.

Studīwuns kunstan en Berlīnu.

En 1943 m. dēlawuns en Niddas kunstas kolōnijai.

En āustju sūja
]]> 3672 Ērnsts Bīskaps-Kulms, kunsteniks https://awizi.twanksta.org/kalendars/ernsts-biskaps-kulms-kunsteniks/ Fri, 12 Mar 2021 23:17:24 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3213 Skaitātun tālis →]]>
Staggaran senrīnktaja, 1908 m.

En 1870 m. pāljas 13 d. gimma Ērnsts Bīskaps-Kulms (miksiskai Ernst Bischoff-Culm) en Kulmu, kunsteniks.

Tāns makinna si en Ēlbingu.

1888 m. pagaūwa studītwei en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai be jadātwei en Niddas kunstas kolōnijan.

Ezze 1901 mettu izsadinna swāise dēlans en Kunnegsgarbu.

Staggaran senrīnktaja, 1912 m.
Staggaran senrīnktajas en Kāpamans
Māldan pāran
Neikaūwintjai
Mergīka
Māti be malnīks en wētrai
Mergīkas
Iz dēlan
]]> 3213 Ānsis Lāska, kunsteniks https://awizi.twanksta.org/kalendars/ansis-laska-kunsteniks/ Wed, 03 Mar 2021 14:13:47 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3134 Skaitātun tālis →]]>
Ānsis Lāska

En 1900 m. pāljas 4 d. gimma Ānsis Lāska (Lāskawskis) (miksiskai Hans Lasko (Laskowski)) en Nadrāuwai: Trākis (9 km ērgi Instrāpilin), kunsteniks. Tenesse tāws bēi medjapekātajs.

En malnīkistai makinna si en Instrāpilis skūlei.

En 1920 – 1925 m. studīwuns si en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai.

En 1925 – 1931 m. studīwuns si prei A. Degneran en Berlīnu.

En 1932 – 1944 m. tāns buwinna en Instrāpilei.

Ērgi 1944 m. jāja en Niddas kunstas kolōnijan.

Zukenīkan gennas, 1930 m.
Gennas prei krāntan.
Irtājai en appei.
Kwēitjan perdātaja.
Tiltan.
En gatwei
]]> 3134 Ānsis Simōlaits, kunsteniks https://awizi.twanksta.org/kalendars/ansis-simolaits-kunsteniks/ Sun, 28 Feb 2021 23:30:18 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3074 Skaitātun tālis →]]>
Nerwikketa. Ā. Simōlaits

En 1908 m. wassarinas 29 d. gimma Ānsis Simōlaits (miksiskai Hans Simoleit) en Nerwikketai (Nadrāuwa), kunsteniks.

En 1928 – 1932 m. studīwuns si en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai prei A. Partikelan. Wēlais dabber makinna si en Ōtas Ēwelas studdiju.

Ezze 1920 mettu tāns jāja en Niddas kunstas kolōnijan.

En 1939 – 1945 m. kajaūwuns be pergabts.

Kursiskai laiwāi na snāigan, 1940 m.
Kunnegsgarbas katedrāli, zūrgi 1930 m.
Āustjan be mēstan
Warāmestan sen wāran garrjan
Bētan
]]> 3074 Artūrs Kūnaws, kunsteniks https://awizi.twanksta.org/kalendars/arturs-kunaws-kunsteniks/ Sat, 27 Feb 2021 18:39:40 +0000 https://awizi.twanksta.org/?p=3049 Skaitātun tālis →]]>
Kursjan Kāpas

En 1891 m. wassarinas 27 d. gimma Artūrs Kūnaws (miksiskai Arthur Kuhnau) en Tarūnju (Kulmas tautā), kunsteniks.

En 1896 – 1945 m. tāns buwinna en Kunnegsgarbu.

En 1909 – 1912 m. studīwuns si en Kunnegsgarbas kunstas akadēmijai.

En 1912 – 1914 m. tāns makinna si prei L. Kōrintan en Berlīnu.

En 1919 – 1921 m. makinna si prei A. Degneran en Kunnegsgarbu.

Ezze 1919 mettu tāns pagaūwa jātwei en Niddas kunstas kolōnijan.

Bētan prei jūrjan
Gārbs
Zēimas saūli
Āugarbis
]]> 3049